Menstruatiecyclus

Denk je aan hormonen dan denk je al snel je cyclus. Misschien ga je er iedere maand fluitend doorheen, maar het kan ook zijn dat je je iedere maand een week -of zelfs langer- echt ellendig voelt. Wellicht merk je dat je, naarmate je ouder wordt, meer last ervaart van PMS (premenstrueel syndroom) of je menstruatie verandert. Daarom is het handig om te weten hoe het hormonale proces van de menstruatiecyclus verloopt en hoe dit in de loop der jaren verandert.

Verloop cyclus

Gemiddeld duurt een cyclus 28 dagen en bestaat uit twee fases.
Fase 1 is de oestrogeenfase en duurt van dag 1 t/m 14. Deze fase begint met de menstruatie. Er heeft geen bevruchting plaatsgevonden en het opgebouwde baarmoederslijmvlies wordt afgestoten en komt via de vagina naar buiten. Tegelijkertijd is ook de nieuwe cyclus gestart en gaan er follikels groeien. Het hormoon oestrogeen is in deze fase dominant en zorgt voor de opbouw van het baarmoederslijmvlies.

Rond dag 14 barst de rijpe eicel uit het follikel. Dit is de ovulatie (eisprong).

Fase 2 is de fase waarin het hormoon progesteron dominant is. Het omhulsel van de eicel dat overblijft in de eierstok produceert naast oestrogeen nu ook het hormoon progesteron. Dit hormoon zorgt ervoor dat de baarmoederwand geschikt wordt voor innesteling van een bevruchte eicel. Als er geen bevruchting plaatsvindt beginnen de oestrogeen- en progesteronwaarden vanaf de derde week na het begin van de menstruatie snel te dalen. Het baarmoederslijmverlies wordt weer afgestoten en een nieuwe menstruatie gaat van start. Je bent weer op dag 1 beland!

Als je hormonen in balans zijn en je cyclus regelmatig verloopt heb je vaak geen grote menstruatieklachten. Maar als je menstruatie onregelmatig is, je een hele korte of lange cyclus hebt kan het zijn dat je last hebt van een hormonale disbalans.

Kunnen we niet gewoon in plaats van ongesteld te worden eens per maand een appje krijgen: “Je bent niet zwanger, xx je baarmoeder”

Bloedverlies

De kleur van je bloedverlies kan iets zeggen over je hormonale gezondheid:

  • Rood bloed is een goed/gezond teken
  • Bruin bloed is vaak oud bloed vanuit de vorige menstruatie. Dit kan evt. komen door een progesterontekort
  • Roze bloed kan duiden op lage oestrogeenspiegels
  • Paarsachtig bloed kan duiden op te hoge oestrogeenspiegels
  • Grijzig bloed kan duiden op een SOA of bacteriële infectie

Overgang

De overgang is de periode waarin het menstruatiepatroon verandert. De menstruatie kan langer of korter worden, heftiger of juist minder hevig worden. De overgang kan wel 7 tot 10 jaar duren. De menopauze is de laatste menstruatie. Er treedt vanaf nu geen eisprong meer op omdat de voorraad eicellen die nog een cyclus kunnen genereren opraakt. Voorafgaand aan de menopauze treedt steeds minder vaak een eisprong op. Hierdoor wordt je cyclus onregelmatiger.

Feitjes
Gemiddeld treedt de menopauze in op 51-jarige leeftijd. Hoe lang je overgangsklachten ervaart is verschillend, maar gemiddeld duurt dit 4 jaar en komt dit bij 8 op de 10 vrouwen voor. De mate waarin je hier last van hebt verschilt ook. 20% van de vrouwen ervaart heftige klachten.

Hormonen tijdens de overgang
Richting de overgang daalt het hormoon progesteron snel. Onthoud dat cortisol progesteron ‘rooft’. Veel stress tijdens de overgang is dus funest voor je hormoonhuishouding. Het hormoon oestrogeen schommelt nog een tijdje. Oestrogeen is gekoppeld aan het hormoon serotonine. Serotonine zorgt onder andere voor je verzadigingsgevoel. Als oestrogeen schommelt, schommelt serotonine dus mee. Vaak ga je dan ook ongemerkt wat meer eten in deze periode, waardoor je aankomt. Doordat oestrogeen gaat dalen wordt het mannelijke hormoon testosteron relatief hoger. Dit zorgt voor een meer ‘mannelijke vetverdeling’: meer vetopslag op je buik en slanke(re) benen. Ook daalt je basaalmetabolisme (verbruik in rust).

Het komt er dus op neer dat door veroudering van de hormoonklieren en een slechtere receptorwerking, de hormonen die een rustgevend en afslankend effect hebben dalen en de hormonen die ervoor zorgen dat je makkelijker vet opslaat stijgen.

Overgangsklachten
Typische klachten die voorkomen in de overgang worden veroorzaakt door de schommeling in oestrogeen en zijn: een onregelmatige cyclus, een korte cyclus, overmatig bloedverlies (bruine afscheiding soms) bij de menstruatie, opvliegers en (nachtelijk) transpireren (gevoeliger voor temperatuursveranderingen) en droge slijmvliezen in vagina, ogen en mond.

Remedie tegen overgangsklachten

Die hele overgang klinkt natuurlijk niet zo aantrekkelijk, maar gelukkig sta je niet helemaal machteloos aan de zijlijn. Een aantal tips:

  • Eet zo natuurlijk en onbewerkt mogelijk met veel groente, waaronder regelmatig koolsoorten
  • Wees matig met alcohol zodat de lever optimaal in staat is om de hormonen ook weer af te breken
  • Zorg voor een stabiele bloedsuikerspiegel (zie ook de blog ‘Stabiele bloedsuikerspiegel’), voldoende beweging in de buitenlucht, een goede darmwerking, voldoende slaap en een gezond vetpercentage
  • En ‘last but not least’: stop met roken en beperk stress. Stress kan je overgangsklachten verergeren